Is coeliakie erfelijk?

Is coeliakie erfelijk?

Is coeliakie erfelijk? Coeliakie komt bij ongeveer 1% van de Nederlandse bevolking voor, wat neer komt op zo’n 170.000 personen. Hoe komt het nu dat juist deze personen glutenintolerant zijn? Is coeliakie erfelijk of liggen er andere oorzaken ten grondslag aan deze aandoening?

Nog even een herhalingsles over coeliakie

Coeliakie is een chronische auto-immuunziekte waarbij iemand overgevoelig is voor gluten, een eiwit dat in bepaalde graansoorten zit. Ongeveer 1% van de Nederlandse bevolking heeft coeliakie. Wanneer een persoon met coeliakie glutenbevattende voedingsmiddelen binnenkrijgt, wordt het afweersysteem van het lichaam actief. Het lichaam maakt dan antistoffen in het bloed aan tegen gluten. Hierdoor raakt de binnenkant van de dunne darm beschadigd en kunnen voedingsstoffen niet meer goed opgenomen worden. Symptomen van coeliakie zijn onder andere diarree, buikpijn en een opgezette buik. Toch hoeft een persoon niet altijd even duidelijke symptomen te hebben. Zowel jonge kinderen als volwassenen kunnen gediagnosticeerd worden met coeliakie. Fris je kennis nog eens op door het artikel Glutenvrij voor dummies te lezen! 

 

Goed om te weten wat coeliakie Maar wat zijn nu de mogelijke oorzaken bij het ontstaan van deze aandoening en in hoeverre speelt erfelijkheid een rol? Dat lees je hieronder!

 


Ontstaan coeliakie

De precieze oorzaak voor het ontstaan van coeliakie is nog niet bekend. Wel wordt er veel onderzoek gedaan naar hoe de aandoening zich ontwikkelt. Tot zo ver, zijn de volgende mogelijke oorzaken bekend:

  • Het lichaam reageert overgevoelig op gluten 

    Gluten bestaat uit twee eiwitcomplexen, namelijk glutenine en gliadine. De gliadine zorgt voor de uiting van coeliakie-gerelateerde klachten. Het afweersysteem herkent de gliadine als ‘lichaamsvreemd’ en ‘gevaarlijk’ en reageert hier op door de antistoffen IgA aan te maken. Bij onbehandelde coeliakie maakt het lichaam ook antistoffen aan tegen het eigen lichaam en niet enkel tegen de gliadine in voeding, vandaar dat coeliakie een auto-immuunziekte is. 

 

  • Omgevingsfactoren 

    In hoeverre omgevingsfactoren invloed hebben op het ontstaan van coeliakie, is nog onduidelijk. Infecties, andere chronische darmziektes en milieufactoren kunnen een mogelijke rol spelen bij het ontwikkelen van een glutenintolerantie.

 

  • Een afwijkend gen en erfelijkheid coeliakie

    Van de personen met coeliakie blijkt 95% drager te zijn van het HLA-DQ2 gen en 5% van het HLA-DQ8 gen. Dit zal nogal ingewikkeld klinken, maar simpel gezegd is een gen de drager van bepaald erfelijk materiaal. HLA genen (met name het HLA-DQ2 gen) spelen een belangrijke rol bij de immunologische afweer. Indien iemand geen drager is van dit gen, dan is de kans vrijwel onwaarschijnlijk dat deze persoon coeliakie heeft of coeliakie ontwikkelt (Núñez et al, 2018). Toch is het niet zo dat alle mensen met het HLA-DQ2 of het HLA-DQ8 gen coeliakie hebben. Ruim 40% van de Nederlandse bevolking is drager van één van beide genen en heeft aanleg om coeliakie te ontwikkelen. Toch krijgt maar 0.5 tot 3% van deze dragers coeliakie (Cyberpoli). Dit gebeurt als er ook van andere uitlokkende factoren sprake is.

    De HLA-test wordt gebruikt om uit te sluiten dat iemand coeliakie heeft en niet om de diagnose zelf te stellen (Glutenvrij). HLA-onderzoek wordt ook uitgevoerd om vast te stellen of eerstegraads familieleden (ouders en broer / zussen) van personen met coeliakie een genetische aanleg voor coeliakie hebben. Het is bekend dat één op de tien gezinsleden van personen met coeliakie ook coeliakie heeft of ontwikkelt. Dit is veel meer dan het gemiddelde aantal van 1 op de 100 in Nederland.

    De HLA-test wordt tenslotte gebruikt om vast te stellen of mensen met een verhoogd risico op coeliakie, zoals patiënten met diabetes type 1 (Forde et al, 2018) of met het syndroom van Down (Du et al, 2018), een genetische aanleg voor coeliakie hebben. 

 

 

Dus: is een glutenintolerantie erfelijk of niet?

Omdat er geen precieze oorzaak is voor het ontwikkelen van coeliakie en er meerdere factoren meespelen, wordt de aandoening multifactorieel genoemd. Hoogstwaarschijnlijk spelen, naast een overgevoeligheid voor gluten, zowel erfelijke factoren als omgevingsfactoren een rol bij het ontstaan van coeliakie. Daarbij moet vermeld worden dat de aanleg voor coeliakie erfelijk is, maar de ziekte zelf niet.

Indien er geen factoren aanwezig zijn die de ziekte kunnen uitlokken, ontwikkelt de ziekte zich veelal niet bij personen met een erfelijke aanleg. Omdat de kans op coeliakie sterk toeneemt bij eerstegraads familieleden van personen met coeliakie, luidt het advies om onderzoek te doen naar de aanwezigheid van coeliakie bij deze familieleden. Ben je benieuwd hoe de diagnose van coeliakie precies verloopt? Daar schrijven wij de volgende keer over!

 

 

Bronnen

Cyberpoli (z.j.). Wanneer heb je erfelijke aanleg voor coeliakie? Geraadpleegd via https://www.cyberpoli.nl/coeliakie/faq/1149

Du, Y., Shan, L-F., Cao, Z-Z., Feng, J-C., Cheng, Y. (2018). Prevalence of celiac disease in patients with Down syndrome: a meta-analysis. Oncotarget, 9(4): 5387-5396.

Forde, L., McGrath, N., Devaney, D., Awadalla, S., McDonnell, C.M., Murphy, N.P. (2018). Coeliac screening in a high-risk population: paediatric type 1 diabetes – a review of current guidelines and practice. Irish Journal of Medical Science: 1-5.

Glutenvrij. Coeliakie en erfelijkheid. Geraadpleegd via https://www.glutenvrij.nl/glutenintolerant_wat_heb_ik/coeliakie_en_erfelijkheid

Núñez, C., Garrote, J.A., Arranz, E., Bilbao, J.R., Fernández Bañares, F., Jiménez, J., Perucho, T., Ruiz Casares, E., Sánchez-Valverde, F., Serrano, N. (2018). Recommendations to report and interpret HLA genetic findings in coeliac disease. Revista Espanola De Enfermedades Digestivas.

Reacties

Wees de eerste om te reageren...

Laat een reactie achter
* Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.
* Verplichte velden