Glutenvrij voor dummies

Glutenvrij voor dummies

Heb je net de diagnose coeliakie of gluten intolerantie gehad of heeft jouw partner, vriend(in) of familielid net deze diagnose gekregen? Natuurlijk zit je dan met een hoop vragen, want wat is gluten precies en waarom wordt gluten in bepaalde gevallen vermeden? In dit artikel worden de belangrijkste begrippen omtrent dit onderwerp toegelicht. Hopelijk maken we daarmee de overgang naar deze nieuwe manier van eten en leven een klein stukje makkelijker.

Wat is coeliakie?

Wat is coeliakie ook alweer precies? Fris je kennis op door dit artikel te lezen. 

 

Wat is gluten?

Gluten zit van nature in glutenbevattende granen en kan omschreven worden als een mengsel van eiwitten. De glutenbevattende granen zijn: tarwe (waaronder spelt), kamut, rogge en gerst. Producten waar deze granen in zitten zijn onder andere brood, beschuit, crackers, gebak koek en pasta. Daarnaast dient gluten soms als bindmiddel in bijvoorbeeld soep en saus.

Het kan voorkomen dat van nature glutenvrije voeding in aanraking komt met glutenbevattende granen. Hierdoor zijn haver, boekweit en quinoa vaak niet glutenvrij, tenzij dit expliciet op het etiket vermeld wordt! Glutenvrije granen/zaden zijn: teff, gierst, sorghum mais, rijst en amaranth. 

 


Hoe herken je of een product glutenvrij is?

Dit brengt ons op het tweede punt, want hoe herken je nu of een product gluten bevat dan wel glutenvrij is?

Aangezien glutenbevattende granen officieel als allergeen gezien worden, is het wettelijk verplicht om glutenbevattende granen dikgedrukt of in hoofdletters in de ingrediëntenlijst te vermelden. Wat niet verplicht is, is om specifiek de naam ‘gluten’ op het etiket te vermelden. De link dat tarwe gluten bevat moet dus zelf gelegd worden. 

Een product is in ieder geval geschikt voor een glutenvrij dieet wanneer de term ‘glutenvrij’ op de verpakking staat. Ter verduidelijking kan veelal het een symbool gebruikt worden van een tarwehalm met een streep erdoor.

Het is belangrijk om te weten dat een product glutenvrij mag worden genoemd, wanneer het voedingsmiddel 20 milligram of minder gluten per kilogram bevat. Uit onderzoeken is gebleken dat de meeste personen met glutensensitiviteit of coeliakie deze hoeveelheid zonder problemen verdragen.

 


Het verschil tussen coeliakie en glutensensitiviteit

Personen met glutensensitiviteit of coeliakie volgen dus een glutenvrij dieet. Maar wat is nu precies het verschil tussen coeliakie en glutensensitiviteit?



Coeliakie

Coeliakie, ook wel glutenintolerantie genoemd, is een chronische auto-immuunziekte. Dit houdt in dat bij het eten van gluten een ontstekingsreactie ontstaat waarbij antistoffen aangemaakt worden tegen je eigen darmcellen. Er ontstaan hierdoor beschadigingen aan het slijmvlies van de dunne darm waardoor de opname van voedingsstoffen niet meer goed kan plaatsvinden.

Klachten die samenhangen met coeliakie worden niet altijd direct gekoppeld aan het maag-darmkanaal. Zo kan er last zijn van verstopping en diarree, maar ook van overgewicht, bloedarmoede en depressie.

Een persoon kan op elke leeftijd coeliakie ontwikkelen en de klachten lijken soms uit het niets te verschijnen. Soms worden deze klachten worden verward met het prikkelbaar darmsyndroom of een tarwe-allergie. Een strikt glutenvrij dieet volgen is noodzakelijk, omdat elk spoortje van gluten de darm opnieuw beschadigt.



Glutensensitiviteit

Personen met glutensensitiviteit hebben geen aantoonbare coeliakie of glutenintolerantie, maar ervaren wel veel (darm)klachten na het eten van glutenbevattende producten. Glutensensitiviteit is een erkende aandoening en een glutenvrij dieet leidt tot vermindering van de klachten, maar het lichaam maakt geen antistoffen tegen eigen darmcellen na het eten van gluten.

De oorzaak van de klachten is nog niet bekend. De diagnose wordt gesteld nadat alle andere mogelijke oorzaken zijn uitgesloten. Omdat de aandoening niet aantoonbaar is in het bloed of in de darm is de diagnose complex. Vaak gebeurt dit onder begeleiding van een arts en diëtist, waarbij 6 weken lang een strikt glutenvrij dieet gevolgd wordt opgevolgd door een glutenbevattend dieet. Vervolgens worden de klachten gedurende beide periodes beoordeeld.


Glutenallergie

Vanwege het feit dat glutenbevattende granen officieel als allergeen gezien worden, gebruikt men ook wel eens het woord glutenallergie. Een glutenallergie bestaat echter niet (verwarrend!). Je kunt wel allergisch zijn voor tarwe, dit heet echter een tarwe-allergie.

 


Waar moet je op letten bij een glutenvrij dieet?

Nu je weet wat gluten is en waarom dit in sommige gevallen vermeden moet worden, is het handig om te weten waar je op moet letten bij een gezond glutenvrij dieet.



Welke voedingstoffen verdienen extra aandacht?

Glutenbevattende voedingsmiddelen (zoals brood) bevatten veelal vezels, ijzer, jodium, B-vitamines en foliumzuur. Het is belangrijk om hier rekening mee te houden bij het volgen van een glutenvrij dieet, zodat de inname van deze voedingsstoffen voldoende blijft. Als je daar zelf niet uit komt, is het aan te raden een diëtist te raadplegen om te voorkomen dat je tekorten ontwikkelt.

 


Glutenvrij tarwezetmeel, hoe zit dat?

Gluten wordt hedendaags regelmatig vervangen door glutenvrij tarwezetmeel. Tarwezetmeel ontstaat door het wassen van tarwebloem, waarbij gluten en tarwezetmeel ontstaan. Als vervolgens het tarwezetmeel meerdere malen wordt gewassen, is het zo goed als vrij van gluten.


Glutenvrij gemaakt tarwezetmeel heeft dezelfde smaak als tarwe en zorgt voor een luchtig en elastisch deeg. Door de bewerking gaan helaas wel veel voedingswaarden verloren. Daarnaast kunnen er nog deeltjes gluten aanwezig zijn in het product, dit is wel minder dan 20 milligram per kilogram.


Als je dagelijks voldoende afwisselt tussen de verschillende glutenvrije granen of zaden, is er geen kans op opstapeling en krijg je een breder pallet aan voedingsstoffen binnen


Glutenvrij koken

Wil je graag inspiratie op doen op het gebied van glutenvrij kokerellen? Lees dan het interview met schrijfster Carlijn Bröring over haar Foodless kookboek en neem eens een kijkje op haar Foodblog!

Reacties

Wees de eerste om te reageren...

Laat een reactie achter
* Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.
* Verplichte velden